مقاله مراحل مکانيابي محل دفع پسماندهاي ويژه استان تهران به روش اصلاح شده همپوشاني وزني

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن مقاله مراحل مکانيابي محل دفع پسماندهاي ويژه استان تهران به روش اصلاح شده همپوشاني وزني :

چکیده

برای دستیابی به توسعه پایدار لازم است پسماندها و مواد زاید تولید شده به نحو مطلوب جمعآوری، فرآوری و دفع گردند. استان تهران از نظر تولید پسماندها در کشور پیشرو بوده و هدف از این مطالعات انتخاب بهترین محل های ممکن جهت مدیریت پسماندهای ویژه در سطح استان تهران بود. ابتدا مطالعات پایه هواشناسی، هیدرولوژی، هیدروژئولوژی و زمینشناسی استان تهران انجام شد. در مرحله دوم تحلیلهای GIS در دو مقیاس 000،1/250 و 000،1/25 انجام گرفت.

مدل مکانیابی شامل گروه معیارهای “پراکنش جمعیتی”، “مراکز آموزشی، تفریحی و تجمعی”، “هیدرولوژی و هیدروژئولوژی”، “زمینشناسی”، “کاربری اراضی و پوشش گیاهی”، “راه ها و خطوط انتقال” و “مناطق صنعتی” است.

در مرحله نهایی مطالعات تکمیلی بر روی سایتهای پیشنهادی از مرحله دوم انجام گرفته و از بین سایتهای شناسایی شده پهنههای مناسب در استان تهران برای دفع پسماندهای ویژه (خطرناك) معرفی شد.

کلمات کلیدی: مکانیابی، پسماند ویژه، همپوشانی وزنی، محل دفن، GIS

.1 مقدمه

طی پنج سال گذشته، سازمان حفاظت محیطزیست ایران پروژههایی در سطح ملی تعریف نمود که هدف از آنها معرفی
پهنههای مناسب جهت احداث مرکز مدیریت پسماندهای ویژه (Hazardous Waste Treatment Center)هر در سطح

استان بود. پسماند ویژه (Hazardous Waste) مواد جامد و یا مایعی است که باعث آسیب غیر قابل جبران به انسان و محیطزیست می گردد. اصل پنجاهم قانون اساسی تحت عنوان قانون مدیریت پسماندهای جمهوری اسلامی ایران پسماندی را ویژه مینامد که بدلیل خواص ویژه از قبیل سمیت، بیماریزائی، قابلیت انفجار، اشتعال، خورندگی و مشابه آن به مراقبت ویژه نیاز داشته باشد.

در انتخاب مکان مناسب جهت احداث مرکز مدیریت پسماندهای ویژه عوامل بسیاری تاثیرگذار هستند. مراکز دفع باید به گونهای انتخاب شوند که کمترین خطر را برای محیطزیست و مراکز جمعیتی داشته و در عین حال در فاصله معقولی از صنایع باشد. با توجه به تنوععوارضِ تاثیرگذار استفاده از سیستم اطلاعات رقومی (GIS) الزامی است. هدف از این مقاله

مروری بر متدولوژی انتخاب بهترین محلهایجهتممکن دفع و دفن پسماندهای ویژه در سطح استان تهران است.

– 1 –

مطالعات مربوط به مکانیابی محل دفع پسماندهای ویژه استان تهران در سه مرحله انجام شد .[1] مرحله اول مطالعات

شامل جمعآوری اطلاعات پایه هواشناسی، هیدرولوژی، هیدروژئولوژی و زمینشناسی استان تهران بود. این مطالعاتهای داده پایه لازم جهت انجام تحلیل GIS را فراهم نمود. در مرحله دوم ابتدا تحلیلهای GIS مقدماتی در مقیاس 000،1/250 انجام و بر روی نتایج حاصل مطالعات تکمیلی در مقیاس 000،1/25 صورت پذیرفت.

روش “همپوشانی وزنی” یا به عبارتی Simple Additive Weighted (SAW) به دلیل درك نسبتا ساده و روشن از فیزیک مسئله شامل اهمیت عوارض و فواصل از آنها همواره مورد استقبال مشاورین محیط زیست بوده است [2] و .[3] این تحلیل بر این اساس استوار است که هر چه نقطهای از عارضه خطرآفرین بیشتر فاصله داشته باشد امتیاز بهتری خواهد داشت. چون تاثیرگذاری تمام عوارض در ایجاد خطر برای طرح به یک اندازه نیست ضرایب وزنی متغیر برای عوارض (با اهمیت متفاوت از نقطه نظر مکانیابی) در نظر گرفته میشود. جواب نهایی از جمع امتیاز لایههای ضریبدار بدست میآید. مدل مکانیابی به کار رفته در این تحقیق شامل گروه معیارهای “پراکنش جمعیتی”، “مراکز آموزشی، تفریحی و تجمعی”، “هیدرولوژی و هیدروژئولوژی”، “زمینشناسی”، “کاربری اراضی و پوشش گیاهی”، “راهها و خطوط انتقال” و “مناطق صنعتی” بوده که هر گروه معیار از تعدادی لایه

اطلاعاتی تشکیل شده است.

استفاده از روش همپوشانی وزنی در حالتی که تعداد لایههای اطلاعاتی زیاد است خالی از اشکال نبوده و باید اصلاحاتی در این روش اعمال شود. بزرگترین ایراد روش SAW عدم قطعیت نتایج نهایی این روش به هنگامی است که تعداد لایههای شرکتکننده در تحلیل زیاد است. محققان معمولا با محدود کردن تعداد لایهها سعی در کنترل عدم قطعیت احتمالی

این روش دارند و این به معنی حذف تعدادی از لایهها از تحلیل و احتمال بیشتر شدن بازدیدهای پرهزینه میدانی است.

Dorhofer (1993) با توجه به عواملی نظیر جنس و نوع خاك، نفوذپذیری، قطر ذرات خاك و سایر عوامل زمینشناسی، محل دفن پسماندها در منطقه Lower Oxony آلمان را انتخاب نموده است. در این مطالعات انتخاب بیشتر محدود به سنگ بستر و خاك محل پروژه بوده است Sener et al. (2005) .[4] با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی در

مکانیابی محل دفن پسماندها از دو روش SAW و Analytic Hierarchy Process (AHP) [5]دفن برای مکانیابی محل پسماندها بهره گرفته است. در این تحقیق 16 لایه اطلاعاتی شامل، توپوگرافی، مراکز جمعیتی، جادهها، راه آهن، فرودگاه، اراضی مرطوب، خطوط انتقال نیرو، شیب، زمینشناسی، کاربری اراضی، دشتهای سیلابی، آبخوانها و آبهای سطحی در نظر گرفته شده است. این مطالعات در نهایت اشاره به تفاوت اندك در نتایج دو روش دارد .[6] در واقع روش AHP در نحوه تعیین ضرایب وزنی اصلاحاتی داشته و اساس محاسبات این روش نیز مشابه روش SAW بوده و دارای نقاط ضعف مشترك هستند. در این تحقیق در مطالعات تکمیلی GIS در مقیاس 000،1/25 در دو گام شامل ارائه روش تفکیک فرمولهپذیرنتایج و

کردن فرآیند تعیین حریمها سعی شده است تا نقاطروشضعف SAW برطرف گردد .[7]

در مرحله سوم، مطالعات تکمیلی شامل سفرهای میدانی با همراهی کارشناسان هیدرولوژی، هیدروژئولوژی، خاكشناسی و زمینشناسی بر روی سایتهای پیشنهادی از مرحله دوم انجام گرفت و در نهایت با توجه به نتایج تحلیلهای

GIS و نظرات کارشناسان از بین سایتهای شناسایی شده پهنههای مناسب در سطح استان تهران معرفی شد. با در نظر گرفتن فواصل حمل و نکات اقتصادی طرح، بیش از یک مرکز برای مدیریت پسماندهای خطرناك در سطح استان معرفی شد. یکی از این مراکز که از لحاظ دسترسی صنایع استان مرکزیت داشته و علاوه بر دارا بودن فضای کافی برای دفن پسماندها، دارای کلیه تجهیزات و امکانات یک مرکز کامل مدیریت پسماندهای ویژه است به عنوان “مرکز اصلی مدیریت پسماندها” معرفی

– 2 –

شد. سایر مراکز که صرفا مدفن میباشند به عنوان “مراکز فرعی مدیریت پسماندها” در نظر گرفته شدند. به این مراکز، پسماندهایی حمل میشوند که بدون نیاز به تجزیه و تبدیل و یا تمهیدات خاص دیگر میتوانند دفن گردند.

لینک کمکی