مقاله بهره گيري از ارزش هاي معماري بافت تاريخي به منظور ظرفيت سازي جهت توسعه ي پايدار (راهکاري براي توسعه ي بندرکنگ

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن مقاله بهره گيري از ارزش هاي معماري بافت تاريخي به منظور ظرفيت سازي جهت توسعه ي پايدار (راهکاري براي توسعه ي بندرکنگ :

چکیده

کالبد شهرهای قدیمی ایران هر یک دارای مشخصات معماری و روند شکل گیری خاصی هستند که این روند متاثر از شرایط اجتماعی، پدیده های انسانی و محیطی مربوط به مقاطع خاص تاریخی است. نقاط قوت این مشخصات به عنوان دارایی ها و ارزش های معماری هر شهر مبنای تمایز شهرها از یکدیگر به حساب می آیند. به عبارتی در هر دوره ی تاریخی بنا به مقتضیات زمان اقدامات انسانی متفکرانه و نیز تحولاتی طبیعی شکل می گرفته که نتیجه ی آنها رشد ارگانیک شهر بوده است . منشا اصلی اقدامات انسانی در مسیر رشد ارگانیک را شاید بتوان در شناخت صحیح از نیازها و دارایی های هر شهر و تصمیم گیری بر اساس این شناخت ها جستجو کرد. شناخت صحیح نیازها و تصمیم گیری مبتنی بر توانمندی های واقعی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که ناگزیر به دنبال یافتن راهکارهای هماهنگ برای دستیابی به توسعه ی شهری متوازن، هدفمند و پایدار باشیم. شهر بندری کنگ از جمله شهرهایی است که به دلیل دارا بودن ابعاد مختلف کالبدی انسان ساخت و طبیعی شامل بافت ارزشمند معماری تاریخی، مجاورت با دریا و ;، در فرآیند این تصمیم گیری، نیازمند یک نگاه جزء نگر جهت بررسی امکانات موجود در هر بخش و محله و سپس نگاهی کل نگر جهت بررسی نیازهای شهر می باشد. آنچه که در نهایت منجر به اتخاذ تصمیمی صحیح خواهد شد، برقراری ارتباط بین این دو نگاه است. این نوشتار به روش توصیفی -تحلیلی به بررسی تعاریف توسعه، راهکارها و رویکردهای موجود پرداخته و با معرفی بندرکنگ به دنبال یافتن و معرفی راهکار مناسب برای توسعه ی پایدار این شهر متناسب با ویژگی های معماری و شرایط طبیعی خاص آن می باشد.

واژه های کلیدی: دارایی ها، ارزش های معماری، بافت تاریخی، بندر کنگ، توسعه پایدار.

1

مقدمه به حل مشکلات شهری و رفع نیازهای موجود و از طرفی احیاء خود
تغییر و تحول در محیط های اجتماعی و مصنوع ساخته شده بافت، نادیده گرفته می شوند.
توسط انسان ها در طول زمان، امری اجتناب ناپذیر است و نبود آن یکی از این شهرها، شهر بندری کنگ است که در امتداد لبه ی
به معنای سکون بوده و به تدریج منجر به نابودی شهرها می شود. شمالی سواحل خلیج فارس، در فاصله ی 190کیلومتری غرب
چنانچه این تغییرات در مسیری مشخص و هدفمند صورت بگیرد می بندرعباس و5 کیلومتری شرق بندرلنگه واقع شده است. بافت تاریخی
توان آن را توسعه نامید. با توجه به این تعریف 2 نکته قابل اهمیت این شهر از قدمت فراوانی برخوردار است اما اوج آبادانی آن مربوط به
است: اول اینکه این مسیر یک فرآیند نامتناهی است، به معنای یک دوره ی صفویه و قاجار می باشد. درحال حاضر دو محله از محلات
مسیر دوطرفه با قابلیت رفت و برگشت، رابطی بین گذشته و آینده با قدیم شهر که در امتداد خط ساحلی گسترش یافته اند، همچنان
امکان استفاده از الگوهای مناسب کهن در ساختن آینده ی بهتر. این زنده و فعال بوده و زندگی مردم در این بافت جریان دارد. بافت
فرآیند نیاز به هدفی مشخص دارد تا در مسیر ی صحیح پیش برود، تاریخی بندر در سال 1383 توسط میراث فرهنگی به ثبت رسیده
هدفی که در طول زمان تغییر و ارنقا پیدا می کند. بنابراین در هر است. ویژگی خاص جغرافیایی این شهر و بندری بودن آن باعث شده
دوره ی زمانی تعیین اهداف و چشم اندازهای مناسب برای تغییر و تا علاوه بر دارا بودن ویژگی های خاص کالبدی و معیشتی به ویژه در
تحولات ضروری است. دوم هماهنگی در سرعت این تغییرات در همه بافت تاریخی ، بهره مندی از مواهب دریا، به یکی از دارایی ها و
ی بخش های شهر است. ورود این مسیر به هر شهری باید تمام پتانسیل های بی بدیل شهر در مسیر توسعه تبدیل شود.
بخش های آن را به عنوان یک کل واحد تحت تاثیر قرار داده و در سال های اخیر، رشد جمعیت و شهرنشینی، مهاجرت ها و
سپس هر بخش به عنوان جزیی از شهر، با توجه به ویژگی های فرسودگی خانه های موجود در بافت باعث افزایش تقاضای مسکن و
خاص خود مورد تغییر قرار گیرد. این نکته به ویژه در مورد شهرهایی به تبع آن سایر امکانات زندگی شهرنشینی شده است. بررسی فعالیت
که دارای بافت متنوع هستند اهمیت یافته و همواره این نگرانی های صورت گرفته در سال های اخیر در بندرکنگ که با هدف
درمورد شهرهایی با بافت تاریخی شکل گرفته در دوره های مختلف توسعه آغاز شده، نشان می دهد روند توسعه ی این شهر نیز همانند
وجود دارد که در این مسیر یا بافت تاریخی مورد بی توجهی قرار سایر شهرها، از خارج از محدوده ی بافت تاریخی آغاز می شود.
گرفته و یا تغییرات آن هماهنگ با کل و یا متناسب با جزء نبوده باتوجه به کلیات ارائه شده، پرسش هایی که در این تحقیق مطرح
است. این امر همواره خسارت های جبران ناپذیری را به بافت های با می شوند عبارتند از:
ارزش تاریخی وارد کرده است. از جمله ترك بافت توسط اهالی به .1 آیا اقداماتی که تاکنون به منظور توسعه در بندرکنگ
دلیل کمبود امکانات و شرایط نامناسب؛ ابن خلدون در اشاره به صورت گرفته، مناسب بوده و ادامه ی این روند منجر به دستیابی
مبحث ویرانی پایتخت ها چنین متذکر می شود:” ;هرگاه طبقات به پایداری خواهد شد؟
اعیان از یک شهر بروند ساکنان آن نقصان می پذیرند و معنی خلل .2 با توجه به فعال بودن نهادهای مردمی در این شهر، نقش و
راه یافتن به عمران شهر همین است. آنگاه ناچار باید در پرتو دولت جایگاه آن ها در مسیر توسعه چگونه خواهد بود؟
جدید، عمران تازه ای در پایتخت به وجود آید ; و این وضع به مثابه .3 ارتباط بین بافت قدیم و جدید شهر چگونه بوده و بافت
کسی است که مالک خانه کهنه ای باشد وچگونگی بسیاری از اتاق تاریخی چه نقشی در توسعه ی آتی شهر ایفا خواهد کرد؟
های آن مطلوب احتیاجات او نباشد و او بر تغییر دادن این چگونگی و جهت دستیابی به پاسخ این پرسش ها، این نوشتار ابتدا به
تجدیدبنای آن بر وفق میل و مطلوب خود قادر باشد و آن وقت آن
بررسی مفهوم توسعه پایدار (به عنوان هدف) و فرآیند توسعه ی
خانه را خراب کند و سپس از نو بنای دیگری بسازد”.[10] بنابراین
درونزا پرداخته و سپس با شناخت نیازها، دارایی ها و ویژگی های
چه بسا توجه به این بافت ها، شناخت و بهره گرفتن از سرمایه های
بندرکنگ به دنبال ارائه ی رویکردی مناسب برای توسعه ی این بندر
موجود در آن ها به پیشبرد این فرآیند در رسیدن به هدف نهایی
می باشد.
کمک فراوانی کند.

فرضیه ها و پرسش های تحقیق بررسی هدف و چشم انداز
با در نظر گرفتن شهر در دو بخش کلی شامل بافت تاریخی و
بسیاری از شهرهای ایران در سال های اخیر تحت تاثیر
بافت جدید، در جریان توسعه توجه و پرداختن به هر دو بخش
شهرنشینی شتابان و مسائل حاصل از آن قرار گرفته است. در این
ضروری است. اگرچه تعریف و راهکارهای توسعه در هر یک از این
شهرها به ویژه آن ها که از قدمت بیشتری برخوردار هستند، نقاط
بخش ها متفاوت است اما درنهایت منجر به یکپارچه شدن شهر می
مجموعه مقالات اولین کنگره بین المللی افقهای جدید در معماری و شهرسازی
17 و 18 دی ماه 1393، تهران
ISSN 0000-0000
بیرونی شهر بیش از پیش توسعه یافته و ارزش ها و امکانات داخلی شود. بنابراین ایجاد پیوند بین این دو بخش و از بین بردن فاصله ی
شهر و به خصوص هسته های اولیه و بافت های تاریخی برای کمک
ایجاد شده بین آنها (به ویژه از نظر ارائه خدمات شهری) از جمله

2

راهکارهای مهم برای رسیدن به پایداری است. به عبارتی براساس تعریف پایداری می توان گفت شهر ایده آل شهری است که ازاستعدادهای توسعه ای در همه ی مناطق و اجزای خود بهره ببرد

.به سخن دیگر توسعه ی تراکم شهری باید در همه ی مناطق بطور متعادل و همگن انجام گیرد. رشد شهر باید همگن وموازی انجام پذیرد .[1] بنابراین هدف رسیدن به توسعه ای پایدار است که علاوه بر ایجاد توازن و رشد همه جانبه باعث سرزندگی و حیات مجدد بخش های فراموش شده ی شهر شود. اگرچه بنا بر نظریه اکولوژیکی محیطی، هیچ پدیده ای در جهان پایدار و دائمی نیست و همه چیز در دنیا یک آغاز و یک پایان دارد و این امر شامل فرهنگ های کهن، امپراطوری های بزرگ و شهرها نیز می شود. مفهوم توسعه پایدار هم در قید و بند همین تحولات است. با توجه به این مفاهیم، نمی توان رسیدن به یک شکل پایدار شهری را تصور کرد بلکه فقط می توان درجه ای از پایداری را به دست آورد .[8]

لینک کمکی