مقاله تبيين رابطه کيفيت زندگي کاري با نشاط سازماني کارکنان وزارت دفاع استان مازندران

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن مقاله تبيين رابطه کيفيت زندگي کاري با نشاط سازماني کارکنان وزارت دفاع استان مازندران :

چکیده

مفهوم کیفیت زندگی کاری در حال حاضر مربوط به فلسفه ای در سازمان هاست که می خواهد شأن و منزلت کارکنان را افزایش دهد . تغییراتی در فرهنگ سازمانی ایجاد کند و رفاه فیزیکی و روحی کارکنان را افزایش دهد. در بعضی سازمان ها ،برنامه های کیفیت زندگی کاری قصد دارند، اعتماد و توانایی حل مسئله کارکنان را افزایش دهند و در نتیجه رقابت و اثر بخشی سازمان را افزایش دهند. این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین کیفیت زندگی کاری با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع غرب استان مازندران انجام شده است. این پزوهش از نوع کاربردی است که با روش های اسنادی و پیمایشی به انجام رسیده است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه کیفیت زندگی بر اساس مدل والتون طراحی شده و پس از تایید روایی و پایایی آن در میان مدیران و کارکنان توزیع گردید و سپس برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون فریدمن در نرم افزار spss انجام شد. تعداد جامعه آماری تحقیق حاضر برابر 700 نفر که بر این اساس نمونه آماری برابر با 248 می باشد. یافته های تحقیق نشان می دهد که 8 عامل مدل والتون از نظر کارکنان در کیفیت زندگی کاری تاثیر گذار است اما براساس آزمون فریدمن میزان اولویت متغیرها با یکدیگر متفاوت است لذا توجه به میزان حقوق و مزایای کارکنان می تواند تاثیر بسزایی در برانگیختن آن ها به انجام فعالیت های شغلی باشد.

واژگان کلیدی: کیفیت زندگی کاری، نشاط سازمانی، کارکنان سازمان وزارت دفاع

مقدمه

شادی و نشاط از مهمترین نیاز های روانی بشر، به دلیل تاثیرات عمده بر زندگی شخصی، همیشه ذهن انسان را به خود مشغول کرده است. شادی برای بسیاری از افراد یکی از اهداف کلیدی زندگی است. بنابراین ارزش ملاحظه پژوهشی را دارد. این پژوهش با شناسایی رابطه بین کیفیت زندگی کاری و نشاط سازمانی کارکنان و ارائه اطلاعاتی در این زمینه به مدیران سازمان ها کمک می کند تا با تدوین و اجرای برنامههایی وضعیت شادی افراد را ارتقا داده و از این طریق به کارآمدتر شدن و بهرهوری بالاتر آنها کمک نموده و تحقق هر چه سریعتر اهداف را ممکن سازند. هر یک از نیروها و عناصر یک سازمان در راستای انجام وظایف شغلــی دو وظیفه عمده را بر عهده دارند. نخست کاری را که انجام می دهند و برای انجام آن کار حقوق دریافت می کنند و دیگری کنکاش در جهت هرچه بهتر انجام دادن کاری که بر عهده آنان نهاده شده است. یکی از جدید ترین و کارآمد ترین روش ها در این خصوص آفرینش محیــط ســازمانی شاد و ایجاد آرامش خاطر و رضایت باطن در پیکره یک سازمان است،

1 گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسالمی، واحد چالوس، چالوس، ایران 2 ھیئت علمی دانشگاه آزاد چالوس، دکتری گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسالمی، واحد چالوس، چالوس، ایران.

تا از این رهگذر علاوه بر افزایش بهــره وری یک شادی پایدار در اعضای سازمان و به تبع آن در کل فضای جامعه انسانی ایجاد گردد.

بیان مسأله

یکی از بهترین منابع هر سازمانی، نیروی انسانی آن است و عوامل تشکیل دهندهی این نیرو، افرادی هستند با نیازهای بیشمار که در صورت رفع نیازهایشان و داشتن انگیزهی کافی، استعداد و مهارت خود را در خدمت سازمان به کار خواهند گرفت. موقعیت و پیشرفت سازمان نیز به نیروی انسانی آن بستگی دارد. در گذشته اشتغال نیروی انسانی زمانهای دولتی به منظور کسب درآمد مستمر و تامین معاش صورت میگرفتهاند، در حالی که امروز روند جدیدی در سازمانها ایجاد شده است و کار در سازمانها معنای جدیدی پیدا کرده است. این امر میتواند ناشی از استاندارد شدن سطح زندگی، افزایش اطلاعات و آگاهیهای نیروی انسانی در مقیاس کلی و ایجاد تغییرات در علاقمندیها و ترجیحات کارکنان باشد.

کارکنان در پی فرصتهایی برای نشان دادن تواناییهای خود در حین انجام وظایف و تامین رضایت خاطر از کارشان میباشد.

کارایی و توسعه هر سازمانی تا حد زیادی به کاربرد صحیح نیروی انسانی بستگی دارد. هر قدر که شرکتها و سازمانها بزرگتر شوند بر مشکلات این نیروی عظیم نیز اضافه میشود. اگر چه امروزه به دلیل اینکه در زیر فشار مالی زیادی به سر میبرند و بیشتر توجه و تمایل آنها به مسائل اقتصادی کار است و به تدریج کارکنان علاقهمند به انجام کارها با مفهوم و خواهان استقلال شغلی بیشتری در کار خود هستند، تا بدین طریق احساس ارزشمندی به آنها دست دهد (اسماعیلی، .(1380

یکی از مباحثی که در سالهای اخیر در رویکرد روانشناسی، مبحث شادی3 است. واژه شادی مفهومی روانشناختی دارد که دارای تعاریف و ابعاد مختلفی میباشد. در واژهنامههای، شادی با واژههایی خوشحالی- شادکامی، خوشی و نشاط هممعنا دانسته شده است (معین، .(1371

داشتن شادی و خلق خوب پیامدهای کاربردی و عملی در زندگی و عملکرد شغلی فرد دارد. شادی فعالیت فرد را بر میانگیزد، بر آگاهی او میافزاید، خلاقیت وی را تقویت و روابط اجتماعی او را تسهیل مینماید، شادی همچنین مشارکت سیاسی وی را تقویت و روابط اجتماعی او را تسهیل مینماید، شادی همچنین مشارکت سیاسی را رونق میبخشد و موجب حفظ سلامتی و طول عمر افراد میشود (وینهوون4، .(1993 شادی و آرامش روحی زمینههای باروری خرد و اندیشه را بهوجود میآورد افرادشاد دارای عزت نفس بالا روابط درست نه محکم و اعتقادات مذهبی معنادار هستند (مایرز5، .( 1996
تحقیقات نشان میدهد که شادی صرفنظر از چگونگی آن میتواند سلامتی جسمانی را بهبود ببخشد. افرادی که شاهد احساس امنیت بیشتری میکنند، آسانتر تصمیم میگیرند، دارای روحیه مشارکتی بیشتری نسبت به کسانی که با آنها زندگی میکنند، بیشتر احساس رضایت دارند (مایرز، .(2002

مفهوم نشاط سازمانی معیار مهمی در تحقیقات اقتصادی و روانشناسی است. در دو دهه احیر دانشمندان علوم اجتماعی و متصدیان نظرسنجیها، پرسشنامههای دقیقی برای آگاهی از سطح احساس شاد و نشاط طراحی کردهاند. نقشه جهانی خوشحالی از دانشگاه لیستر انگلیس و پایگاه جهانی اطلاعات خوشحالی از دانشگاه اراسموس هلند دو نمونه از بزرگترین مطالعات ردهبندی کشورها از نظر شادی و نشاطمظفر،هستند ( .(1379

3 Happiness 4 Veenhoven 5 Myers

کارشناسان اجتماعی مهمترین شاخصههای یک جامعه با نشاط را افزایش روحیه شادابی، امیدواری، اعتماد اجتماعی، نشاط فردی و جسمانی در فرد میدانند آنان معتقدند افزایش مشارکت مردم در حوزههای مختلف سیاسی- فرهنگی- اجتماعی، افزایش کیفیت زندگی فردی و خانوادگی و بهرهوری در محیطهای شغلی از مهمترین عوامل افزایش نشاط در جامعه و سازمانها میباشد. تحقیقات نشان میدهد افرادی که امیدواری بیشتری دارند، در مقابل سختیها و مشکلات از سلاح شادی استفاده میکنند. بهعبارت دیگر شادی بهعنوان یک مکانسیم دفاعی است که با ایجاد تفکر مثبت مانع شکلگیری تفکر نفی میشود (پیام مدیریت، 1390، شماره .(147

وزرات دفاع به عنوان سازمانی پویا و با تعداد زیادی نیروی انسانی از این موارد مستثنی نبوده و در همین راستا نیازمند توجه جدی و برنامهریزی شده به امر نگهداری منابع انسانی و ارتقاء کیفی سطح زندگی کاری و غیرکاری پرسنل خود بود تا با افزایش میزان شادکامی پرسنل خود در کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری سازمانی اقدامات جدی انجام دهد. این سازمان با هدف تعلیم و آموزش نیروی نظامی با ایمان، شجاع و آگاه، توانا در راستای اجرای بهینه ماموریتها و فعالیت متنوع و خطیری که قانونگذار به عهده وزرات دفاع گذاشته است، از جایگاه مهم و رفیعی در پیکره نیروی نظامی کشور یرخوردار است. بدیهی است مدیران و مسئولین در راستای اهداف و ماموریت محوله بایستی توجه جدی به امر توسعه و بهبود کیفیت منابع انسانی و ارائه خدمات مناسب در راستای نگهداری پرسنل سختکوش به عمل آورند که این امر نیازمند شناسایی ابعاد و مؤلفههای مؤثر بر کیفیت زندگی کاری6 به عامل مهمترین بخش در نگهداری نیروی انسانی میباشد در این راستا انجام یک پژوهش علمی در راستای دستیابی به عوامل مؤثر متناسب با محیط مورد مطالعه زمینهساز مناسبی برای تحقق این مهم به حساب میآید و از اینرو پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه بین مؤلفههای کیفیت زندگی کاری با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع و بررسی رابطه بین این دو متغیر و تبیین اولویت تاثیرگذاری هر کدام از مؤلفههای زندگی کاری با نشاط سازمانی کارکنان انجام گیرد.

فرضیه های فرعی پژوهش:
– بین پرداخت منصفانه و کافی با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع استان مازندران رابطه وجود دارد.

– بین محیط کار ایمن و بهداشتی با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع استان مازندران رابطه وجود دارد.

– بین تامین فرصت رشد و امنیت مداوم با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع استان مازندران رابطه وجود دارد.

– بین قانون گرایی در سازمان با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع استان مازندران رابطه وجود دارد.

– بین وابستگی اجتماعی زندگی کاری در سازمان با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع استان مازندران رابطه وجود دارد.

– بین فضای کلی زندگی در سازمان با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع استان مازندران رابطه وجود دارد.

– بین یکپارچگی و انسجام اجتماعی در سازمان با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع استان مازندران رابطه وجود دارد.

– بین توسعه قابلیت های انسانی در سازمان با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع استان مازندران رابطه وجود دارد.

روش تحقیق

این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت و روش توصیفی – پیمایشی است که در آن جمعآوری اطلاعات بهطور عمده به روش میدانی انجامشده است. عمدهترین ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامههای تحقیق حاضر با طیف لیکرت است.

ضریب آلفای کرونباخ آن 0/832 محاسبهشده است که بیانگر پایایی و همسانی درونی پرسشنامه است. برای حصول اطمینان از اعتبار محتوایی پرسشنامه، ویرایش اولیه آن بین استادان راهنما و مشاور و برخی از استادان دانشگاه توزیع شد تا راجع به محتوای

6 Qulity of work lif “QWL

آن و توان سنجش شاخصهای موردنظر پیشنهادهای لازم را ارائه دهند. برای کمی کردن سؤالهای کیفی پرسشنامه از طیف پنج گزینهای لیکرت استفاده شده است. جامعه آماری در تحقیق حاضر شامل تمامی کارکنان وزارت دفاع غرب استان مازندران به تعداد 266 نفر می باشند که با استفاده از جدول مورگان تعداد 150 نفر از آنان بهعنوان نمونه انتخابشدهاند که از این تعداد 110

نفر حاضر به همکاری با محقق شدند.

یافته های تحقیق

فرضیه اصلی : بین مولفه های کیفیت زندگی کاری با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع رابطه وجود

دارد.

ابتدا جهت تعیین توزیع دادههای دو متغیر کیفیت زندگی کاری و نشاط سـازمانی از آزمـون کولمـوگرف – اسـمیرونوف اسـتفاده میشود.

جدول شماره :4-4 آماره آزمون کولموگرف – اسمیرنف

متغیر تعداد آماره آزمون سطح معناداری تصمیمگیری

کیفیت زندگی 248 1/584 0/213 نرمال
کاری

نشاط سازمانی 248 0/768 0/597 نرمال

با توجه به اینکه سطح معنیداریلذابالاتر از 0/05 است دادهها از توزیع نرمال برخوردارند.

جدول :10-4 نتایج آزمون همبستگی پیرسون در خصوص رابطه کیفیت زندگی کاری و نشاط

سازمانی

نشاط سازمانی

0/579** همبستگی پیرسون
کیفیت زندگی کاری کل
0000 سطح معناداری

248 تعداد

با توجه به مقدار ضریب همبستگی که برابر با 0/579 می باشد، با سطح معناداری کمتر از 001 می توان گفت که بین دو متغیر کیفیت زندگی کاری و نشاط سازمانی رابطه ی مثبت و معنی داری وجود دارد. به عبارت دیگر، هر چه نمره ی کیفیت زندگی کاری افزایش یابد، نمره ی نشاط سازمانی بیشتر می شود. بنابراین، رابطه ی بین دو متغیر نشاط سازمانی تأیید می شود.

برای آزمون این فرضیه از مدل آماری رگرسیون خطی تک متغیره استفاده می شود و پس از فرایند مدل سازی در خروجی نرم افزار spss، نتایج به صورت جداول زیر ارائه می شود.

جدول شماره :7-4 ضریب همبستگی و تعیین رگرسیونی مربوط به متغیرهای کیفیت زندگی کاری و نشاط سازمانی

ضریب همبستگی ضریب تعیین ضریب تعیین تعدیل یافته خطای معیار ضریب تعیین
0/579 0/335 0/332 12/35513

در جدول فوق میزان ضریب همبستگی و ضریب تعیین بین نمره کیفیت زندگی کاری و نشاط سازمانی مشخص شده است که در آن چون ضریب همبستگی برابر با 0/579 و ضریب تعیین برابر با 0/335 میباشد لذا 33 درصد از تغییرات مربوط به نشاط سازمانی به کیفیت زندگی کاری کارکنان مربوط میشود. جدول زیر، جدول آنالیز واریانس رگرسیونی مربوط به رابطه بین نشاط

سازمانیو کیفیت زندگی کاری کارکنان است.

جدول شماره :8-4 جدول آنالیز واریانس رگرسیونی متغیرهای کیفیت زندگی کاری و نشاط سازمانی

منبع تغییرات مجموع مربعات درجه آزادی میانگین مربعات آماره فیشر سطح معناداری
رگرسیون 18913/407 1 18913/407 123/901 0/000

خطا 37551/690 246 152/649
کل 56465/097 247

در جدول فوق آماره آزمون فیشر برابر با 123/901 و سطح معنی داری برابر با 0/0001 می باشد بنابراین فرض رابطه خطی کیفیت زندگی کاری و نشاط سازمانی تأیید میگردد. برای اینکه بتوان صحت مدل خطی براساس آزمـون معنـادار بـودن ضـرایب رگرسیونی بدست آورد از آماره آزمون t استفاده میشود. جدول زیر شامل آمـاره آزمـون و سـطح خطاپـذیری آزمـون ضـرایب رگرسیونی و همچنین سطح اطمینان 95 درصد آنها میباشد.

جدول شماره :9-4ضرایب رگرسیونی مربوط به متغیر متغیرهای کیفیت زندگی کاری و نشاط سازمانی

ضرایب مقدار ضرایب خطای معیار آماره آزمون سطح خطاپذیری
رگرسیونی ضرایب رگرسیونی
t
ثابت رگرسیون 71/550 0/289 21/134 0/000
ضریب 0/574 0/088 11/131 0/000

فرضیه فرعی اول: بین مولفه پرداخت منصفانه با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع رابطه وجود دارد.

جدول :10-4 نتایج آزمون همبستگی پیرسون در خصوص رابطه پرداخت منصفانه و نشاط سازمانی

نشاط سازمانی

0/360** همبستگی پیرسون
پرداخت منصفانه
0000 سطح معناداری

248 تعداد

با توجه به مقدار ضریب همبستگی که برابر با 0/360 می باشد، با سطح معناداری کمتر از 0001 می توان گفت که بین دو متغیر پرداخت منصفانه و نشاط سازمانی رابطه ی مثبت و معنی داری وجود دارد. به عبارت دیگر، هر چه نمره ی پرداخت منصفانه افزایش یابد، نمره ی نشاط سازمانی بیشتر می شود. بنابراین، رابطه ی بین دو متغیر پرداخت منصفانه و نشاط سازمانی تأیید می شود.

فرضیه فرعی دوم: بین مولفه یکپارچگی و انسجام اجتماعی با نشاط سازمانی کارکنان وزارت دفاع رابطه

وجود دارد.
جدول :10-4 نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن در خصوص رابطه یکپارچگی و انسجام اجتماعی و نشاط سازمانی

نشاط سازمانی

0442** همبستگی اسپیرمن
انسجامیکپارچگی و
0000
سطح معناداری
اجتماعی
248 تعداد

با توجه به مقدار ضریب همبستگی که برابر با 0/442 می باشد، با سطح معناداری کمتر از 0001 می توان گفت که بین دو متغیر یکپارچگی و انسجام اجتماعی و نشاط سازمانی رابطه ی مثبت و معنی داری وجود دارد. به عبارت دیگر، هر چه نمره ی

یکپارچگی و انسجام اجتماعی افزایش یابد، نمره ی نشاط سازمانی بیشتر می شود. بنابراین، رابطه یوبین دو متغیر یکپارچگی
سازمانیانسجام اجتماعی و نشاط تأیید می شود.

لینک کمکی