مقاله علل افت تحصيلي)

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن مقاله علل افت تحصيلي) :

علل افت تحصیلی

تكلیف خانه

تكلیف دانش آموزان در منزل فعالیتی هدفدار، تكنیكی و وسیه ای در خدمت یادگیری است لذا نباید آنرا به منزله وسیله ای جهت پر كردن اوقات فارغت دانش آموزان و یا سرگرم كردن آنان تلقی نمود. تكلیف باید با تواناییها و علایق دانش آموزان مطابقت داشته باشد.

مدت تكلیف باید متناسب باشد با مدت زمانی كه لازم است دانش آموز در منزل صرف امور درسی كند. ولی گهگاه این تناسب رعایت نمی شود. و تكالیف سنگین بر دانش آموزان تحمیل می شود كه موجب خستگی و دلسردی می شود.

«كرزیك (1966) در یكی از مطا لعاتش از محصلین علل بی میلی شان به انجام تكالیف را جویا شد. آنان عمدتاً این سه مورد را ابراز داشتند: مزاحمتهای درون خانه _ عدم جذابیت تكالیف _ تماشای تلویزیون _ آموزگاران نیز مهمترین علل را به ترتیب عدم علاقه به درس و مدرسه _ زیاد بودن تكالیف و عدم رسیدگی و كنترل اولیاء ذكر كرده اند. »1

معلم باید در خصوص زمانی كه هر دانش آموز برای انجام تكلیف صرف می كند و نیز از علاقه پشتكار، استعداد، سرعت عمل، و; اطلاعات كافی داشته و بر این اساس برای دانش آموز تكلیف تعیین كند. و گاه نیز دانش آموز به دلخواه خود از بین آنها، تكلیف برای خود انتخاب كند.

محتوای كتب درسی

از عوامل مهم و تعیین كننده در افت یا پیشرفت تحصیلی دانش آموزان كتابهای درسی است كه به دانش آموزان ارائه می شود. این مسئله از دو جهت در نظام آموزشی حائز اهمیت است. اول آنكه: ارزشیابی تحصیلی و استخدامی، تعیین صلاحیت علمی افراد و نیز ملاك ورود به دانشگاهها و مراكز آموزشی عالی، و; بر محور كتابهای درسی و فهم محتوای آن استوار است. دوم اینكه: اگر بگوییم كتب درسی تنها وسیله آموزشی است كه در اختیار معلمین قرار می گیرد، سخنی به گزاف نگفته ایم.

اكنون این سئوال به جاست كه آیا تنه هدف نظام تعلیم

و تربیت انتقال محتوای كتب درسی به دانش آموزان است؟ آیا انتظار جامعه، از نظام آموزشی تنها انباشته كردن اصطلاحات و مفاهیم موجود در كتب درسی است در ذهن دانش آموزان یا نه آنچه مهم است، تربیت صحیح و اسلامی دانش آموزان است. یعنی ایجاد جو و محیطی مطلوب در مدرسه برای رشد و پرورش استعداد های نهفته و شكوفا كردن قوه ابتكار و خلاقیت، آموزش آداب و ارزشهای اسلامی به دانش آموز است تا با آمادگی قبلی كافی افرادی سازنده برای جامعه تربیت شوند.

«آنچه باید در هر نظام تعلیم و تربیت و ملحوظ باشد، ترب

یت شهروندان سازگار، ساختن و پرداختن شخصیتهای سالم، انتقال علوم و معارفی است كه ابعاد وجود مختلف جهان هستی را می شناساند. » 2پر واضح است كه انتقال علوم و معارف تنها نقش ابزار و مقدمه دارند نه هدف. لكن متأسفانه آنچه در نظام آموزشی ما به عنوان هدف اصلی قلمداد می شود تنها انتقال دانش و معارف موجود در كتابهاست!

«در بسیاری از كشورهای جهان كه در آنها ظرفیت نوآوری و تحول موسسه ها و نهادهای موجود از پیش نیازهای توسعه اجتماعی است، هم محتوا و هم روشهای مربوط به فن تعلیم طرحهای آموزشی، سدهایی بر سر راه تغییر هستند. مطالب درسی كلاس در تمام سطوح آموزشی، غالباً كهنه و نامناسب با نیازهای آینده و فوری كشور است. غیر عادی نیست كه (در این كشورها) با كلاسها و بخشهای دانشگاهی روبرو شویم كه نه درسهایی مورد تدریس و نه متنهای درسی، هیچ قسمتی از اطلاع و دانشی كه توسط بشر، طی چند دهه اخیر بدست آمده است، در خود نداشته باشد. »3
شكی نیست كه نظام آموزشی كشورهای جهان سوم نیازمند تحول اساسی است و علل توسعه نیافتگی و عقب ماندگی این كشورها، كهنه و بیهوده بودن مطالب و محتوای كتابهایی است كه تدریس می‌شود. بطوری كه فارغ التحصیلان آنها كارایی لازم را ندارند

. ولی آنچه مهم است این است كه متخصصین نظام آموزشی ما علیرغم اذعان به این مسئله كه: «با بررسی برنامه ها و كتابهای درس ابتدایی تا متوسطه، می توان بر آورده كرد كه بیش از 80 الی 90 درصد وقت صرف شده برای فعالیتهای آموزشی و یادگیری مدرسه ای در جهت تحقق بخشیدن به قلمرو های محدودی از هدفهای شناختی است.

چنین تأكیدی را در هدفهای تدریس معلمان، روشهای تدریس آنان و انواع آزمونها و سئوالات امتحان رایج می بینیم»4در برنامه ریزی و تغییر محتوای كتابهای درسی جدی نیستند یا لااقل تا كنون حركتی چشمگیر از آنان از مشاهده نشده است.

آنچه مهم است این است كه ما امروزه مواجه با تغییر سریع دانش تكنولوژی در جان هستیم، ما در عصری زندگی می كنیم كه به عصر تكنولوژی و تمدن شهرت یافته است. دنیا دنیای ارتباطات است و حتی سخن از دهكده جهانی است. در چنین عصری باید نظامهای آموزشی، هماهنگ و همگام با پیشرفت صنعت و تكنولوژی حركت كنند و بتوانند برای سئوالاتی كه توسط علوم مختلف مطرح می‌شود پاسخ قانع كننده بیابند. از آنجائی كه نظام آموزشی رسمی و غیر رسمی و بخصوص معلمان و دانش آموزان و كتب درسی، در جریان اصلی پیشرفت علوم نقشی اساسی ایفا می‌كنند ، اهمیت و ضرورت توجه به محتوای كتب روشن می‌شود.

«یكی از مراحل اساسی در طراحی و تنظیم برنامه های درسی مدارس، انتخاب محتوای برنامه است منظور از محتوا، مجموعه ای از دانشها، مهارتها، گرایشها و ارزشهایی است كه دانش آموزان باید در مدرسه بیاموزند. مهمترین بخش محتوا، مواد درسی مختلفی است كه در قالب موضوعات متعدد چون ریاضی، فیزیك، شیمی، زیست شناسی، و غیره در كتابهای درسی جمع آوری و به دانش آموزان ارائه می‌شود. نكته مهم در این زمینه تصمیم گیری درباره آنست كه اولاً چه مطالبی در كتابهای درسی گنجانده شود؟ و ثانیاً این مطالب تحت چه ضوابط و اصولی انتخاب و سازماندهی شود تا در نهایت بتواند تغییرات مطلوب و متناسب با اهداف از پیش تعیین شده را در رفتار یادگیرنده ها بوجود آورد. » 5

باید با برنامه ریزی دقیق كتابهایی تدوین نمود كه با استعداد، ذوق، علایق دانش آموزان و با لحاظ كردن اصول برنامه ریزی درسی و روانشناسی كه متناسب با سن دانش آموزان نیز بوده هر كتابی را برای هدفی خاصی كه در جهت اهداف نظام آموزشی است تدوین نمود.
در تهیه و تدوین كتب درسی توجه به این نكته ضروریست كه، نه تنها در كتابهای مختلفی كه در یك پایه تحصیلی تدریس می‌شود. هماهنگی میان اجزاء آن هر كدام هدف خاصی را برای گروه سنی ویژه ای تعقیب می‌كنند لازم است بلكه هماهنگی برنامه مطالعه دانش آموزان و كوششهای تربیتی، آموزشی مدرسه به آنچه در منزل توسط والدین و در محیط زندگی توسط همسالان و دوستان، و به دانش آموزان ارائه می‌شود، ضرورت دارد و اگر دو گانگی میان آنها احساس شود برنامه تربیتی، آموزشی دچار اختلال شده و احیاناً اثر معكوسی بر جای خواهد گذاشت.

علاوه بر این كتب درسی، باید واجد ویژگی هائی باشند كه از آن جمله اند: مفید و سودمند بودن محتوا و تناسب داشتن آن با اهداف كلی نظام آموزشی، هماهنگی با ارزشهای فرهنگی اسلامی، در برداشتن مسائل علمی روز با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیائی كشور، قابل هضم و فهم بودن محتوا با گروه سنی خاص خود، تناسب شیوه نگارش آن با گروه مزبور، اعتبار آن، بطوری كه با كشفیات علوم جدید در تناقض نباشد، جذابیت محتوا، هماهنگی و همسطح بودن آن با دیگر كتابها، تناسب حجم كتاب با ساعات درس و.. .

كتابهای درسی و محتوای آن اگر مطابق استاندارد و فنی تدوین نشود، میتو

اند از عوامل بی علاقگی دانش آموزان به مطالعه و در نتیجه از عوامل افت تحصیلی محسوب شود. به عقیده یك دانش آموز «مدارس به ما درس زندگی نمی آموزند، و كتابهای گذشته توسط همان معلمان تدریس می‌شود. و اصلاحات اساسی در آن بعمل نیامده است. لازم بود مدارس روش صحیح حیات را به ما می آموختند و نیاز امروزی ما را درك می‌كردند و بر اساس آن برنامه می نوشتند. » 6

با عنایت به موارد فوق و بسیاری موارد دیگر كه ذكر آنها خارج از حوصله این نوط فعالیتهای آموزشی و یادگیری دانش آموزان، باید با جدیت تمام در زمینه سرمایه گذاری نمود و با برنامه ریزی درست كتابهائی مفید و متناسب با فرهنگ اسلامی تدوین نمود.
مدیریت

حضرت علی (ع) خطاب به مالك اشتر می فرمایند: «ای مالك در بكار گیری كارمندان و مدیرانی كه باید زیر نظر تو كار كنند هیچگونه واسطه و شفاعتی را نپذیر، مگر شفاعت كفایت و امانت را. » 7حضرت ملاك گزینش افراد بعنوان مدیر یك مجموعه سازمانی كه مدیریتی صحیح حاكم باشد و مدیرانی با كفایت و امین اداره آنرا عهده دار باشند، می توان اجرای دقیق اهداف مربوط به آن سازمان را انتظار داشته و پیشرفتهای چشمگیری را در آن مشاهده نمود.

«مدیریت عبارتست از مجموعه عوامل، فنون و هنری كه موجب توازن و هماهنگی در سازمان یا موسسه ای شده، كارائی آنرا افزایش می‌دهد. در واقع مدیریت معجونی از رهبری، تفحص در پیدا نمودن فعالیتهای مختلف سازمان در حال و آینده می‌باشد. كه از آن جمله می توان ایجاد هماهنگی بین منابع نیروی انسانی لازم در بخشهای مختلف و اهمیت مربوط به آنها و منابع مادی. مصرفی و قدرت مالی نام برد. سازمانی كه از مدیریت شایسته تری برخورد باشد بهتر می تواند هدف خود را بر آورده سازد. زیرا امكانات برنامه ریزی صحیح تر ایجاد خواهد نمود. در ضمن كمیت را با كیفیت هماهنگ خواهد كرد. » 8مدیران در نظام آموزشی و بخصوص در مدارس، نقش اصلی را در اجرا و پیشبرد اهداف نظام آموزی بازی می‌كنند. هستند. مدیریت در این نوع نظامها از اهمیت ویژه ای برخورد است چرا كه، اداره یك مدرسه چه از نظر ماهیت و چه از نظر نوع رابطه مانند اداره یك مملكت است منتهی در مقیاس كوچكتر. لذا می توان گفت دقیقاً همان نوع رابطه و رفتار نیز در اینجا وجود دارد.

برخی از مدیران یا معلمان برای حفظ كلاس یا محیط مدرسه از قدرت زور، اخراج، تبیه، توبیخ، استفاده می‌كنند. پر واضح است كه چنین محیطی برای مدت زیادی دوام نخواهد داشت چرا كه شاگردان دائم از معلمان و مدیران در هراسند و در دلهره و ترس بسر می برند. برخی دیگر از روشهای دیگری نظیر شوخی، و گاه نیز تمسخر و استهزاء، استفاده می‌كنند به طوری كه انسان در مواجه با آنان هر لحظه احساس می‌كنند كه ممكن است مورد توهین و ا

ستهزا واقع شود، لذا ساكت شده، چه بسا از گفتن حرف حق نیز صرف نظر كند. واضح است كه در چنین مدارس و سازمانهایی دائماً نوعی ابهام و سردرگمی و چشم پو

شی از حق; وجود دارد. و بندرت رفتار صمیمانه بین افراد و مدیران یافت می‌شود. در مقابل، مدیران با عدل و انصافی نیز یافت می‌شوند كه نه بازور و تحقیر كه با اخلاص و صمیمیت و مشورت با زیر دستان، محیط اطراف خود را پر از نشاط و شور و هیجان نموده، معلمان و دانش آموزان را نیز همگام با خود در امور شریك قرار داده، اهداف سازمان را با جدیت تمام به پیش می برند و دائماً در فكر پیشرفت و ارتقاء در فكر پیشرفت و ارتقاء همكاران خود می باشند.

این گروه از مدیران اگر علاوه بر تجربه كاری و رفتار مدیرانه با زیردستان، تسلط فنی و علمی نیز داشته و نعمت امانت را با كفایت خود اجین كرده باشند، در سازمانهای تحت مدیریت آنان، بیش از هر جای دیگر امید توفیق پیشرفت امور می رود.

متأسفانه در بسیاری از مدارس، بسیارند مدیرانی كه تازه تحصیلات خود را به پایان رسانده بر كرسی مدیریت نشسته اند و زمانی كه در برابر شرایط غیره منتظره و نادر قرار می گیرند، دست و پای خود را گم كرده تصمیماتی عجولانه می گیرند كه ممكن است خسارات جبران ناپذیری بر نظام آموزشی وارد كنند. و موجبات دلسردی معلمین، دانش آموزان، و نیز موجبات بی نظمی، بی برنامه گی و; را فراهم آورند كه این خود سبب افت تحصیلی دانش آموزان و عدم موفقت اهداف نظام آموزشی است. 9 البته ناگفته نماند كه مدیران نیز با مشكلات عدیده ای موجه اند. از جمله مهمترین آنها مكرر و ناگهانی آنها است. بطوری كه بر اساس بر آورد و محاسبه 10در رابطه با انتصاب و تعویض مدیران استاد كردستان با 3/42 % بیشترین درصد تعویض مدیران مرد و همچنین در بین مدیران زن استان زنجان 8% كمترین و استان چهار محال بختیاری با 1/47% بیشترین درصد تغییر مدیریت زن را بخود اختصاص داده است. و در كل استان مازندران با 1/16 % و استان كهكیلویه و بویراحمد با 7/41% بترتیب كمترین و بیشترین درصد تغییر مدیران را داشته است. !!

این مشكل به ایران اختصاص ندارد بلكه همه كشورهای جهان سوم با آن دست به گریبانند، برعكس در كشورهایی پیشرفته چون ژاپن شاید در یك موسسه در طول یك سده حداكثر 5 الی 6 مدیر عوض شود. 11

مشكلی كه بدنبال تغییر مدیران نه تنها در نظام آموزشی، بلكه شاید در كل نظام وجود دارد این است كه با عوض شدن هر مسئول تقریباً تمامی زیر دستان آنان در مدت كوتاهی عوض می‌شوند. كه آثار سوء فراوانی به همراه دارد. از آن جمله میت وان به عدم امكان برنا

مه ریزی اشاره كرد كه با خود حیف و میل شدن بودجه و كاهش بازدهی و اتلاف وقت را به دنبال دارد. مضافاً براینكه موجب نا امنی شغلی و در نتیجه ایجاد جو عدم اعتماد و اطمینان در بین كاركنان است كه خود موجب كند شدن گردش كار و عدم نظارت بر ایفای مسئولیتها و وظایف كاركنان و; می‌شود.

آموزشی و با داشتن اطلاعات فنی و تجربی خود در امور آموزشی و با داشتن اطلاعات اداری و آگاهی از قوانین آموزشی جهت پیشبرد اهداف به برنامه ریزی دراز مدت بپردازد و كمبود ها را با برنامه ریزی درست و سعه صدر برطرف نماید، خود هر لحظه نگران

تعویض و آشفتگی شغلی و بی برنامه گی می‌باشد. و طبعاً نمی‌تواند به طور بلند مدت برنامه ریزی كند و شاید به همین خاطر است كه، در نظام آموزشی مملكت بویژه در بین مدیران شاهد بی برنامه گی هستیم.

از دیگر مشكلات مدیران نداشتن آموزش لازم و كافی جهت احراز این مسئولیت می‌باشد. بطوری كه بر اساس یك بررسی «از كل مدیران واحد های آموزشی متوسط نظری تعداد 2068 نفر یعنی 9/70 % دوره های كارآموزی لازم را ندیده اند. » 12

ضروری است كه مدیران قبل از احراز این مسئولیت جهت اجرای خط مشیهای نظام آموزشی، و هدایت و همكاری با كاركنان آموزش و پرورش نیز معلمین و اولیاء و دانش آموزان، حسن اجرای برنامه ها وظایف آنان، هماهنگی بین جریان كار آموزشی و تربیتی و اداری مدرسه از طریق حضور در كلاس درس معلمان و مربیان مشاهده روش تدریس و مشاوره با آنان، مطالعه مداوم و سیستماتیك از جو حاكم بر مدرسه و ایجاد تغییرات مناسب در برنامه های درسی، مقرارت اجرائی و تماس دائم با والدین درمنزل و ارائه كمك های مختلف روانی تربیتی به دانش آموزانی كه به آنان نیاز دارند، قدرت تشخیص و شناخت سریع مشكلات روانی، عاطفی در بین دانش آموزان و معلمان، از بین بردن و شرایط ناسالم و نامطلوب در حوزه فعالیت خود بالاخره برای پیشبرد اهداف تربیتی، آموزشی دانش آموزان از آموزشهای لازم و كافی برخوردار باشند كه در این صورت ما شاهد نظام آموزشی سالم، پربار، فعال و دانش آموزان و معلمانی شاداب و پرتحرك خواهیم بود.

فضای آموزشی

از دیگر عوامل موثر در افت تحصیلی كمبود امكانات فضای آموزشی در نظام آموزشی است. با توجه به روند رو به رشد جمعیت و عدم توازن توسعه امكانات آموزشی و فضاهای آموزشی ضرورتاً مواجه با مدارسی دو شیفته و سه شیفته هستیم. البته مطابق آمار ارائه شده از سوی مسئولین برای هر 20 نفر محصل یك معلم وجود دارد، آنچه مهم است كمبود فضای آموزشی است و نه معلم 13كه خود از علل افت تحصیلی است.

انتخاب محل مناسب برای مدارس و توجه به وضع بهداشت عمومی آن و مسائلی از این دست، در خور دقت و توجه است. محل مدرسه نباید در محیط شلوغ و پر ازدحام قرار داشته باشد. وجود كارخانه یا بازار یا محیط پر سرو صدا در جنب مدرسه موجب هدر رفتن نیروی معلم و دانش آموز است.

باید حركتی جدی جهت تأمین امكانات فضاهای آموزشی نمود. این امر بیش از هر چیز به مشاركت مردم نیازمند است. غفلت از سرمایه گذاری های زیر بنایی در این زمینه چه از سوی دولت و مسئولین ذی ربط و چه از سوی مردم از اموری است ك

ه زیان جبران ناپذیری را برای نظام آموزشی به ارمغان می آورد.

دیر رسیدن كتاب بدست دانش آموز

از دیگر عواملی كه موجب افت تحصیلی است دیر رسیدن كتاب بدست دانش آموز است. مدتی از سال تحصیلی گذشته كه كتابهای درسی در اختیار دانش آموزان قرار می گیرد این مسئله موجب ایجاد اختلال در برنامه تدریس می‌شود و معلم زمان كافی و لازم را برای تدریس نخواهد داشت و از زمان مفید تحصیل كاسته می‌شود. در كنار این مسئله تغییر پیاپی كتب درسی آنهم بدون برنامه ریزی درست و توأم با شتابزدگی، موجب به هدر رفتن تجارب گذشته معلم شده و موجبات افت تحصیلی دانش آموزان را فراهم می‌كند. در بسیاری از سالهای گذشته كتابهای درسی از اواسط آبان ماه توزیع می شد. از سوی دیگر در بعضی از مناطق گرمسیر كشور از اوایل بها مدارس تعطیل می شدند و نتیجه این امر كه مدت مفید تحصیلی د

ر چنین مناطقی تنها 5 ماه است.

نابرابری آموزشی بین زن و مرد

در بعضی از مناطق از نظر تحصیلی بین فرزندان دخت و پسر تبعیض وجود دارد. بررسی آمار 14بیانگر درصد بالای بی سوادی زنان در كشورهای جهان سوم و از جمله ایران است. بنابر آمار در سال 1980 میلادی میزان بی سوادان صدر 23% بوده است در حالی كه در همین سال این میزان برای زنان 34% می‌باشد. در ایران نیز 33% از محصلین مقطع دبیرستان در دانش آموزان دختر و 67% آن را دانش آموزان پسر تشكیل می دهند.

البته مطابق آخرین ارقام منتشره از سوی مسئولین در سالهای اخیر شاهد بهبود وضعیت تحصیلی در این زمینه می باشیم. 15

تعطیلی

از دیگر عوامل موثر در افت تحصیلی، تعطیلی بی حد و حصر مدارس می‌باشد. متاسفانه این معضل بزرگ كشور ماست و اختصاص به نظام آموزشی ندارد. و دلیل عمده آن اینست كه كار در جامعه ما بعنوان یك ارزش پذیرفته نشده است همانطور كه تحصیل عمل هنوز به عنوان یك فرهنگ و ارزش پذیرفته نشده است بلكه بیكاری و فراغت ارزش است و متاسفانه این فرهنگ نهادی شده است! مطابق آمار ارائه شده 16 در مدارس ابتدایی حداكثر در سال 100 روز می‌باشد. و در دانشگاهها از نظر تدریس و آموزش عملاً 50 روز، یعنی دانشجوی ما عملاً بیش از 50 روز در سال سركلاس نمی رود! در واقع سطوح عالیه ما 315 روز تعطیلی داریم! در همین تحقیق علل عدم شركت دانشجویان در كلاس را عرف 50 درصد، تجربه سالیان گذشته 35 درصد، عدم حضور سایر دانشجویان 19 درصد، عدم جذابیت كلاس 38 درصد، عدم تمایل استادان در تشكیل كلاس 29 درصد، مدیریت دانشگاه 16 درصد، آموزش دانشگاه 16 درصد و; ذكر ‌كرده‌اند.

در پایان بطور فهرست وار به عواملی چند كه ممكن است در افت تحصیلی دانش آموزان موثر واقع شوند اشاره می‌گردد.

1- نابرابری توزیع امكانات آموزشی در شهر و روستا
2- تقلیدی بودن نظام آموزشی
3- نقص برنامه ریزی های آموزشی
4- پائین بودن ارزش واقعی تعلیم و تعلم در جامعه

5- كمبود یا فقدان ارتباط لازم و كافی و صمیمانه بین معلمین و محصلین
6- ارفاق بی جای برخی معلمین به دانش آموزان.
7- ضعف هوش دانش آموزان

8- محدودیتهای مالی كشور
9- امتحان و نمره
10- بعد مسافت.

کم خوابی و افت تحصیلی

نتایج یک مطالعه یافته های گذشته مبنی بر اثر بی خوابی شب در افت تحصیلی دانش آموزان را تایید می کند.
به گزارش هلث دی محققان دانشگاه کلرادو پس از بررسی 238 ارزیابی انجام شده توسط دانش آموزان مقاطع راهنمایی و دبیرستان دریافته اند دانش آموزانی که نمرات درسی پایین تری داشتند به هنگام خواب با مشکلات بیشتری از جمله درد و خستگی پا ، مشکل تمرکز طی روز ، خروپف کردن در خواب ، مشکل در بیدار شدن به هنگام صبح ، و خواب آلودگی در کلاس مواجه بودند.
در حالیکه مطالعات گذشته نیز نشان داده اند عملکرد تحصیلی نوجوانانی که از کم خوابی ، خواب نامنظم و یا نا مناسب رنج می برند مانند گروهی که خواب خوب وسالمی دارند نیست ، این تحقیق نیز دلیل دیگری برای اثر کیفیت خواب شب بر وضعیت تحصیلی در طول روز فراهم می کند.
در اینجا به برخی نکات مفید جهت بهبود خواب نوجوانان اشاره شده است:
– سعی کنید خواب شبانه کاملی داشته باشید.
حتی الامکان برای انجام تکالیف یا آمادگی امتحان تا دیر وقت بیدار نمانید.
– اگر در عرض 20 دقیقه پس از رفتن به رختخواب به خواب نرفتید ، بلند شوید و کاری انجام دهید ، مثلا کتاب بخوانید تا خسته شده و آنگاه به رختخواب برگردید.
– هر روز در یک زمان مشخص از خواب برخیزید.
– سعی کنید بعد از مدرسه نخوابید.
اگر هم فکر می کنید به استراحت نیاز دارید بیش از یک چرت یک ساعته نباشد.
– برنامه خواب منظمی داشته باشید.
– وقتی به رختخواب می روید از کارهایی مانند نوشتن ، خوردن ، تماشای تلویزیون ، صحبت با تلفن اجتناب کنید. – بعد از ناهار کافئین مصرف نکنید.
– اطاق خواب باید ساکت ، تاریک و کمی خنک باشد.
– گرسنه به خواب نروید اما قبل از خواب غذای سنگین هم نخورید.
– از 6 ساعت پیش از خواب حرکات ورزشی شدید انجام ندهید.

پى‌نوشت‌ها
1 معلم4، آذر 1370، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت

آموزش و پرورش، ص 38
2 ر. ك: محمد تقی مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، چ اول، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1368، ص 329
3 آرتورا. لیوینگستون، سیاست اجتماعی در كشورهای در حال توسعه، ترجمه حسین عظیمی، تهران، برنامه و بودجه، 68، چ صبح امروز، ص 33

4 فصلنامه و تربیت، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش، سال 6، شماره 4، زمستان 69، شماره مسلسل 24، ص 60
5 فصلنامه تعلیم و تربیت، همان، سال 4، شماره 4-3، پائیز و زمستان 67، شماره مسلسل 16-15، ص 149
6 علی قائمی، مسائل نوجوانان و جوانان، ص 232، به نقل از سید احمد احمدی، روانشناسی نوجوانان و جوانان، چ اول، بی ، 68
7 قال علی (ع) لاتقیلن فی استعمال عمالك و امرئك شفاعه الاشفاعه الكفایه و الا مانه: نظام الحكم و الاداره فی الاسلام، ص 301 به نقل از مدیریت (چهل حدیث) رضا تقوی دامغانی، سازمان تبلیغات اسلامی.

8 مصطفی عسكریان، جامعه شناسی آموزش و پرورش، چ اول، تهران، 1368، چ حیدری ، ص 107 و 106
9 ر. ك: معلم 4، پیشین ص 24
10 فصلنامه تعلیم و تربیت، سال 4، پیشین، ص 137- 138
11 معلم4، پیشین، ص 18
12 فصلنامه تعلیم و تربیت4، پیشین، 145
13 سخنان ریاست محترم جمهوری اسلامی در اولین روز افتتاح مدارس كه آمار محصلین را 17 میلیون نفر و معلمین را 850 هزار نفر اعلام كردند.
14 ر. ك: به دكتر هاشمی، جامعه شناسی آموزش و پرورش، سال تحصیلی 71- 70، دانشكده علوم اجتماعی تهران، پلی كپی، ص 58
15 سخنان ریاست محترم جمهوری اسلامی، پیشین: 40% از مجموع 17 میلیون دانش آموز ایرانی در سال 72- 71 را دختران تشكیل می دهند.
16 كیهان، پنج شنیه 29 اردیبهشت 1370، شماره 14181، ص 5

لینک کمکی